Interview Jaap van der Weele: ‘Talent de ruimte geven om te ontwikkelen is essentieel’

Samen bouwen aan een gezonde organisatie

Al sinds de jaren 80 werkt hij in de aannemerswereld, binnen de weg- en waterbouw. Als waterbouwer vervulde hij vele functies, met uiteenlopende taken en verantwoordelijkheden. Ook in de zakelijke dienstverlening, bij ingenieurs- en adviesbureaus, heeft Jaap vele jaren gewerkt.

“Dux Nova ken ik al heel lang, vanaf het begin. Ik was klant en nam regelmatig kandidaten via hen aan. Ook hebben ze op mijn verzoek veel goede mensen voor mij gevonden.”

De overstap naar DEME was een mooie en logische stap om als Algemeen Directeur een door DEME in 2000 overgenomen familiebedrijf verder te brengen. Juist het begeleiden van het bedrijf naar een gezonde financiële situatie met perspectief voor de toekomst geeft hem energie. Uiteraard begint dat met goed luisteren naar de mensen in het bedrijf en samen onderzoeken wat nodig is om een stap voorwaarts te zetten.

Er werden keuzes gemaakt in de organisatiestructuur, de manier van samenwerken en het soort projecten. Een goede aansluiting bij het internationale moederbedrijf DEME was van belang en bood een sterk fundament en veel slagkracht in de markt.

Vandaag de dag staat er een gezonde organisatie met goede resultaten en een duidelijke koers richting 2035. Jaap is trots op iedereen die heeft bijgedragen aan het gezamenlijke resultaat tot nu toe. “Het zijn echt de mensen die het verschil maken.”

De vier V’s als fundament en rode draad

“Doordat ik zelf op de juiste momenten in mijn carrière verantwoordelijkheid, vrijheid, veiligheid en vertrouwen kreeg, heb ik stappen kunnen zetten. Ik sta op de schouders van velen. Daar ben ik dankbaar voor.”

“Eigen verantwoordelijkheid nemen binnen de juiste kaders verwacht ik van iedereen binnen mijn organisatie. Daarbij hoop ik dat mensen de vrijheid voelen om te leren, met de onvermijdelijke fouten die daarbij horen. Daar leer ik zelf nog steeds van, want iedereen heeft recht op zijn eigen fouten en ik heb weleens de neiging om iedereen voor van alles te behoeden. Tegelijkertijd verbaas ik me soms over wat iemand allemaal kan, weet en bedenkt. Het is heel verrassend en fantastisch hoe bijvoorbeeld jongeren met groot gemak AI inzetten binnen het bedrijf, terwijl ik nog aan het nadenken was over de kaders.”

“Veiligheid in onze branche gaat natuurlijk over fysieke veiligheid, maar zeker ook over mentale veiligheid. Dat laatste vraagt continu aandacht en daarover moeten we met elkaar in gesprek blijven. Iedereen ervaart veiligheid namelijk anders. Daarbij is het essentieel om respect en oprechte belangstelling voor elkaar te tonen. Juist het feit dat we allemaal verschillend zijn binnen onze organisatie maakt ons sterk. De kwaliteit van de samenwerking bepaalt het succes.”

Vertrouwen geven is ook niet altijd hetzelfde als vertrouwen ervaren. Door de jaren heen is gebleken dat steeds meer loslaten en vertrouwen op het proces en de mensen succesvol is. Tegelijkertijd is dat voor Jaap, als verantwoordelijk leider van de organisatie, een persoonlijk proces dat niet altijd gemakkelijk is. Soms vraagt het om balanceren tussen wat er nodig is en wat er allemaal gerapporteerd moet worden aan het internationale moederbedrijf. Zeker nu DEME een beursgenoteerd bedrijf is. Alles loslaten is nu eenmaal niet mogelijk.

Talent alle ruimte geven

Bij de ontwikkeling van mensen kijkt Jaap niet alleen naar functies en diploma’s, maar ook naar taken, rollen en essentiële kwaliteiten (ook wel soft skills genoemd). Hierbij maakt Jaap gebruik van de tool Reflact. Hij werkt al ruim 20 jaar met deze tool. Ooit begon hij ermee om zichzelf een spiegel voor te houden en aan zijn persoonlijke ontwikkeling te werken. Ook Dux Nova werkt met Reflact, nadat Jaap en zijn partner Jurgen er jaren geleden enthousiast over vertelden.

Jaap stuurt bij voorkeur op resultaat en outcome. Gedeelde waarden en doelen helpen hierbij. Ook helpend gedrag is binnen zijn organisatie onderwerp van gesprek. Het benoemen daarvan bevordert de samenwerking enorm.

Voor Jaap is het duidelijk dat niet iedereen in dezelfde ontwikkelfase zit. Ieder heeft een eigen ontwikkeltempo. Groeien en in beweging blijven is van belang. De Reflact-tool helpt bij de samenwerking binnen teams en bij het persoonlijke ontwikkelpad van iedere collega. De rol van Jaap is om te faciliteren, stimuleren en enthousiasmeren en uiteraard de koers vast te houden. Ook duidelijkheid geven over grenzen hoort daarbij.

Voor Jaap is het cruciaal dat het aanwezige talent binnen zijn bedrijf zo veel mogelijk de ruimte krijgt om zich te ontwikkelen. “Het is nodig dat mensen soms snelle en grote ontwikkelstappen maken. De arbeidsmarkt is tenslotte krap.”

Andere mensen laten schitteren

Een periode waarin Jaaps gezondheid hem dwong afstand te nemen, gaf zijn persoonlijke leiderschapsontwikkeling een nieuwe impuls. DEME gaf hem de rust en ondersteuning die nodig waren om aan zijn herstel te werken. Ondertussen kregen collega’s meer verantwoordelijkheid en groeiden zij zichtbaar en snel in hun rol.

Bij zijn terugkeer zag Jaap hoe goed de organisatie zich verder had ontwikkeld. Dat was voor hem een logisch moment om zijn eigen rol in het bedrijf anders in te vullen. Daarbij hoorde dat hij de verantwoordelijkheid zo veel mogelijk liet waar die inmiddels lag. “De kunst is om andere mensen te laten schitteren. Als je dat kunt, schitter je vanzelf mee.”

Ook een tweejarig leiderschapsprogramma aan Nyenrode voor bestuurders en commissarissen, dat hij daarvoor had afgerond, heeft hierbij geholpen. Jaap is met meer afstand, door een andere bril en met meer nuance gaan kijken naar zijn rol in de organisatie en de markt. Door de jaren heen word je als mens milder en kun je meer relativeren. Dat helpt bij het ontwikkelen van je leiderschapsstijl. Hij is nu in staat om zijn energie vooral te richten op zaken waarop hij daadwerkelijk invloed kan uitoefenen. Hij vervult inmiddels diverse commissaris- en bestuurdersrollen.

“Je kunt niet alles beïnvloeden, maar je kunt wel bepalen hoe je daar als organisatie op reageert”, vertelt Jaap. “Daarom wil ik altijd verschillende scenario’s achter de hand hebben.” Zo houdt hij zich strategisch bezig met de lange termijn en de toekomstgerichtheid van het bedrijf.

Samenwerken vanuit gelijkwaardigheid

Een professionele mijlpaal is voor Jaap de dijkversterking Gorinchem-Waardenburg. Het project omvat 25 kilometer dijk en werd in alliantieverband uitgevoerd. Het traject bevond zich al in de aanbestedingsfase toen hij in 2016 bij de organisatie begon.

Jaap is al langere tijd voorstander van contractvormen waarin opdrachtgevers en marktpartijen vanuit gelijkwaardigheid samenwerken. In plaats van tegenover elkaar te staan, zoeken partijen gezamenlijk naar de beste kwaliteit en maatschappelijke waarde. Essentieel hierbij is het zorgvuldig delen van de verschillende belangen en doelen. “Je brengt het beste van verschillende werelden samen en blijft elkaar tegelijkertijd scherp houden.” Zo leer je samen en blijf je je ontwikkelen en groeien.

De oplevering van Gorinchem-Waardenburg betekent voor hem daarom meer dan de afronding van een omvangrijk project. Het laat zien wat mogelijk wordt wanneer partijen hun belangen verbinden en gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen. Wat Jaap betreft mag deze manier van samenwerken nog veel meer worden toegepast. “Juist door kennis en creativiteit samen te brengen, kun je meer toegevoegde waarde realiseren.” Dit vraagt om oprechte interesse in en nieuwsgierigheid naar elkaar en de bereidheid om heel goed te luisteren.

Impact maken op de leefomgeving

De energietransitie en de noodzaak om voor een duurzamere leefomgeving te zorgen hebben logischerwijs veel invloed gehad op Jaaps professionele ontwikkeling. Zo was hij een van de initiatiefnemers van Emissieloos Netwerk Infra. Samen wilden de initiatiefnemers de introductie van zwaar elektrisch materieel versnellen en de overstap naar emissieloos werken dichterbij brengen. Deze doelen zijn gehaald.

Ook bij vraagstukken rondom PFAS richt Jaap zich op concrete oplossingen. DEME beschikt over specialistische kennis en technieken om PFAS uit verontreinigde grond te verwijderen. Deze expertise wordt inmiddels op verschillende locaties, bijvoorbeeld Schiphol, ingezet. “Het is van belang om goed te begrijpen wat er in de markt en de maatschappij gebeurt en te bepalen waar je vanuit je eigen organisatie vervolgens het verschil kunt maken”, zegt Jaap. “Dan lever je niet alleen waarde voor je bedrijf, maar ook voor de samenleving.”

Die instelling typeert zijn leiderschap: durven kiezen, vasthouden aan een visie en de koers, en mensen daar goed bij betrekken. Altijd samenwerken, want zonder draagvlak krijg je niets voor elkaar. Alleen ga je soms snel, maar samen kom je verder. Binnen zijn organisatie worden veel momenten gecreëerd om met elkaar over complexe vraagstukken in gesprek te gaan. De rode draad voor Jaap is samenwerken om impact te maken en daarbij voortdurend zoeken naar manieren waarop DEME waarde kan toevoegen.

Gedreven door waterveiligheid

Jaaps passie voor waterbouw en waterveiligheid werd hem van jongs af aan meegegeven. Zijn grootouders maakten de Watersnoodramp van 1953 heel bewust mee en zijn vader werkte bij Rijkswaterstaat en later bij Van Oord. Als kind ging Jaap al mee naar projecten in de waterbouw.

Die achtergrond verklaart waarom projecten als de Oosterweelverbinding, de Nieuwe Sluis Terneuzen en de dijkversterking Gorinchem-Waardenburg hem zo aanspreken. Ook is hij betrokken bij initiatieven voor de langere termijn, waaronder Delta21. Daarin komen waterberging, energie, natuurontwikkeling en hoogwaterbescherming samen.

Zijn technische achtergrond helpt hem om gecompliceerde onderwerpen te begrijpen. Tegelijkertijd leven we in een VUCA-wereld: een wereld die veranderlijk, onzeker, complex en ambigu is. Voor Jaap vraagt dit vooral om leiders die met deze onzekerheden kunnen omgaan. Als generalist en verbinder blijft hij daarbij steeds de samenwerking zoeken. Hij wil mensen, kennis en belangen bij elkaar brengen. Precies daarin komt zijn visie op leiderschap samen: richting geven, ruimte creëren en anderen in positie brengen.

Voor Jaap gaat waterveiligheid om leven met de natuur, in plaats van er altijd tegen te vechten. “Waar ik iedere ochtend voor opsta, is ervoor zorgen dat we in Nederland droge voeten houden”, vertelt Jaap. “Ik wil eraan bijdragen dat onze delta ook over 150 jaar een plek blijft waar mensen kunnen wonen, werken en recreëren.”

De uitdagingen in bouw, vastgoed en infra vragen om leiders met visie, executiekracht en verbindend vermogen. Ben je op zoek naar versterking op management- of directieniveau om je organisatie toekomstbestendig te maken? Wij denken graag met je mee.